PKP S.A. wraz z Archiwami Państwowymi zapraszają do udziału w zbiórce prywatnych pamiątek i dokumentów związanych z koleją. Celem akcji jest zachowanie pamięci o polskiej kolei i kolejarzach oraz uczczenie jubileuszu 100-lecia PKP w Roku Polskiej Kolei. Do włączenia się w inicjatywę zaprasza Artur Barciś – pierwszy darczyńca akcji, znany polski aktor teatralny i telewizyjny, który przekazał pamiątki rodziców związanych zawodowo z koleją. Materiały można przekazywać do 2 października br.

Album zdjęć, pożółkły bilet, legitymacja służbowa, dyplom czy wiekowy list z podróży – to tylko niektóre z pamiątek, które kryją historię niejednej rodziny, lecz całej Polski. Teraz, dzięki ogólnopolskiej akcji „Pamięć Kolejowych Pokoleń w Archiwach Państwowych” mogą stać się bezcennym świadectwem minionych epok oraz źródłem wiedzy o kolei dla przyszłych pokoleń. Historia kolei w Polsce to przede wszystkim historia ludzi – ich pracy, pasji, zawodowej dumy i codziennego życia. To także opowieść o rodzinach, w których kolejarskie tradycje przekazywano z pokolenia na pokolenie, oraz o miejscach, które przez dekady były sercem lokalnych społeczności i tłem tysięcy podróży.

Zbierane są wszelkie pamiątki związane z historią kolei oraz pracą kolejarzy i ich pasjonatów, niezależnie od epoki, formy czy stanu zachowania. Mogą to być m.in. dokumenty, fotografie, rozkłady jazdy, mapy i plany techniczne, książki i wydawnictwa, bilety, plakaty, pocztówki, nagrania audio i wideo, a także rodzinne wspomnienia i relacje związane z koleją. W akcję zaangażowały się wszystkie Archiwa Państwowe oraz ich oddziały w całej Polsce, dzięki czemu materiały można przekazać lokalnie – w placówce najbliższej miejscu zamieszkania darczyńcy.

Przekazane materiały zostaną w Archiwach Państwowych profesjonalnie zabezpieczone, opracowane oraz udostępnione badaczom, pasjonatom historii i kolejnym pokoleniom. Ich cyfrowe kopie będą dostępne w ogólnodostępnym serwisie „Szukaj w Archiwach”, dzięki czemu każdy będzie mógł zapoznać się z nimi online.

Zbiórka trwa do 2 października bieżącego roku. Akcję objęli patronatem honorowym: Minister Infrastruktury oraz Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Partnerami inicjatywy są: spółki Grupy PKP, Instytut Kolejnictwa, Urząd Transportu Kolejowego, Fundacja Grupy PKP oraz Stacja Muzeum.

Więcej informacji: http://www.archiwa.gov.pl/kolej

12.06.2026

https://instytutpolski.pl/madrid/2026/06/03/en-bicicleta-sin-fronteras-el-viaje-de-kazimierz-nowak-por-africa-en-valenciaphoto-2026

https://valenciaphoto.es

9.06.2026

Serdecznie zapraszamy na konferencję Archiwa, archiwalia, historia: 50 lat archiwistyki na UW (1975-2025), w której jako prelegenci wezmą udział pracownicy Narodowego Archiwum Cyfrowego.

Konferencja odbędzie się 11 czerwca 2026 r. w Sali Kolumnowej Gmachu Pomuzealnego, ul. Krakowskie Przedmieście 26/28 w Warszawie. Udział jest bezpłatny. Szczegółowy program znajduje się na stronie:

https://historia.uw.edu.pl/konferencja-jubileuszowa-11-czerwca-2026-r

5.06.2026

Informujemy, że z dniem 30 czerwca 2026 roku strona audiovis.nac.gov.pl zostanie zamknięta. Decyzja ta wynika z zaprzestania rozwoju technologicznego strony i braku aktualizacji jej treści.

Wszystkich użytkowników serdecznie zapraszamy do korzystania z portalu szukajwarchiwach.gov.pl, gdzie udostępniamy i aktualizujemy zdigitalizowane zbiory Narodowego Archiwum Cyfrowego.

18.05.2026

Śmierć Józefa Piłsudskiego 12 maja 1935 roku była jednym z najważniejszych i najbardziej poruszających momentów w historii II Rzeczypospolitej. Twórca Legionów Polskich, Naczelnik Państwa, zwycięzca wojny polsko-bolszewickiej i symbol odzyskanej niepodległości był postacią, która ukształtowała polityczny, militarny i symboliczny fundament państwa polskiego po 1918 roku.

Uroczystości pogrzebowe trwały sześć dni i miały charakter ogólnonarodowej żałoby, angażując miliony obywateli. Kraków – miejsce pochówku w kryptach Katedry Wawelskiej, obok królów i bohaterów narodowych – stał się finalnym etapem tej drogi. Wydarzenia z 18 maja 1935 roku na zawsze zapisały się w pamięci zbiorowej Polaków jako moment symbolicznego domknięcia epoki Piłsudskiego.

Jedyny taki zapis filmowy

Film opublikowany przez Narodowe Archiwum Cyfrowe został zarejestrowany 18 maja 1935 roku na taśmie 8 mm przez Tadeusza Rowińskiego (1905–1997), krakowskiego stomatologa i filmowca-amatora, który po wojnie wyemigrował do USA. Zapis trwa 7 minut i 32 sekundy, jest pozbawiony dźwięku i został nakręcony z dwóch punktów obserwacyjnych: z okna kamienicy przy ul. Wiślnej oraz z jednej z kamienic przy Rynku Głównym.

Na taśmie widać nieprzebrane tłumy żałobników, fragmenty pochodu żałobnego, atmosferę miasta pogrążonego w ciszy i skupieniu, a także kluczowe postacie życia publicznego II RP – prezydenta Ignacego Mościckiego oraz generała Edwarda Śmigłego-Rydza towarzyszącego Aleksandrze Piłsudskiej.

W przeciwieństwie do oficjalnych kronik filmowych realizowanych przez Polską Agencję Telegraficzną, materiał Rowińskiego ma charakter prywatnej, amatorskiej rejestracji, co nadaje mu wyjątkową wartość źródłową – pokazuje historię „z bliska”, pozbawioną inscenizacji i propagandowej narracji.

Bezcenne uzupełnienie narodowego zasobu

Choć przebieg pogrzebu Marszałka Piłsudskiego został bogato udokumentowany fotograficznie – m.in. w zasobie Narodowego Archiwum Cyfrowego, w zbiorach Koncernu Ilustrowanego Kuriera Codziennego – film ten nie miał dotąd swojego odpowiednika w zbiorach państwowych.

To nagranie jest pierwszym i jedynym filmowym dokumentem o takim charakterze w zasobie NAC, co czyni je źródłem o fundamentalnym znaczeniu dla badaczy historii, kultury wizualnej i pamięci narodowej.

Archiwa Państwowe działają, zanim będzie za późno

Unikatowa taśma pojawiła się niedawno na rynku antykwarycznym w ofercie Krakowskiego Domu Aukcyjnego. Po jej identyfikacji Narodowe Archiwum Cyfrowe skorzystało z ustawowego prawa pierwokupu, działając na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach.

Specjaliści z Archiwum Narodowego w Krakowie przygotowali szczegółową opinię konserwatorską. Stan zachowania taśmy oceniono jako dobry lub bardzo dobry, co umożliwiło jej bezpieczne przejęcie i dalsze prace archiwalne.

Wersja techniczna i dalsze prace

Udostępniona 11 maja 2026 roku wersja filmu ma charakter techniczny (poglądowy). Jest to etap otwierający proces, który pozwoli w przyszłości zaprezentować materiał w jakości odpowiadającej jego znaczeniu.

Po zakończeniu prac Narodowe Archiwum Cyfrowe planuje udostępnienie cyfrowej wersji filmu.

Link do całego filmu: https://www.youtube.com/watch?v=QyhvpLfJc7k

11.05.2026

24 kwietnia 2026 roku w historycznym budynku PAST-y odbyła się uroczysta gala finałowa VII edycji konkursu „Armia Krajowa – Bohaterowie”. Laureaci konkursu zaprezentowali prace w dwóch kategoriach: album i portret Bohatera.

Wydarzenie miało wyjątkowy charakter dzięki obecności Powstańców Warszawskich:

prof. Leszka Żukowskiego ps. Antek,

pana Zbigniewa Daaba ps. Kapiszon,

pana Jakuba Nowakowskiego ps. Tomek.

Możliwość spotkania i rozmowy z Powstańcami Warszawskimi była dla wszystkich zebranych niezwykle poruszającą lekcją historii.

Gratulujemy wszystkim uczestnikom oraz ich opiekunom zaangażowania i pasji w zgłębianiu historii Polski.

Organizatorem konkursu była Szkoła Podstawowa nr 23 w Warszawie. Narodowe Archiwum Cyfrowe po raz kolejny miało zaszczyt być partnerem tego konkursu. Patronat honorowy nad konkursem objęły m.in. Fundacja Polskiego Państwa Podziemnego oraz Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej.

28.04.2026

Z okazji nadchodzących Świąt Wielkanocnych składamy od całego zespołu Narodowego Archiwum Cyfrowego najserdeczniejsze życzenia: dużo radości, nadziei i spokoju ducha. Niech ten wyjątkowy czas przyniesie Państwu wytchnienie oraz mnóstwo pozytywnej energii na nadchodzące dni.

2.04.2026

Od lewej: Tomasz Durał, Maciej Zdunek, Dyrektor NAC Piotr Zawilski, Justyna Soliwoda

Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych dr Paweł Pietrzyk wyróżnił zaangażowanie członków zespołu projektu strategicznego „Archiwum.gov.pl. Etap 2.”

Nasze koleżanki i nasi koledzy: Justyna Soliwoda, Tomasz Durał, Marcin Słoński, Maciej Zdunek otrzymali listy gratulacyjne z podziękowaniami i słowami uznania za wkład i zaangażowanie w prace zespołu projektowego w realizację projektu. 

Projekt  „Archiwum.gov.pl. Etap 2.”, jest realizowany w ramach „Strategii rozwoju Archiwów Państwowych na lata 2021-2030”. Liderem przedsięwzięcia jest Narodowe Archiwum Cyfrowe. Partnerami: Archiwa Państwowe w Piotrkowie Trybunalskim i Opolu, Archiwum Akt Nowych oraz Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych. Celem projektu jest zabezpieczenie i ochrona narodowego dziedzictwa dokumentacyjnego znajdującego się na stronach internetowych przede wszystkim instytucji znajdujących się w domenie gov.pl.

19.11.2025

Dni Digitalizatora 2025 odbyły się w dniach 18-19 września w Warszawie. Współorganizatorem wydarzenia było Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, które użyczyło przestronnego Audytorium. Partnerem została Filmoteka Narodowa – Instytut Audiowizualny. Impreza uzyskała dofinansowanie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Edycję otworzył Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych dr Paweł Pietrzyk. Głos zabrali również Karol Zgódka, dyrektor Departamentu Mediów i Sektorów Kreatywnych MKiDN oraz Jolanta Gumula, zastępczyni dyrektora Muzeum POLIN.

Część, w której brali udział dziennikarze, stanowiła pierwszą publiczną prezentację projektu Narodowego Archiwum Cyfrowego, który uzyskał dofinansowanie z Funduszy Europejskich na Rozwój Cyfrowy. Projekt zaprezentowany przez Marcina Słońskiego (NAC) to „Rozwój centrum kompetencji w zakresie cyfrowego udostępniania i zabezpieczania zbiorów Archiwów Państwowych w Narodowym Archiwum Cyfrowym – etap I: archiwa centralne i warszawskie”. Kilkuletni projekt zakłada wykonanie 7,1 miliona nowych kopii cyfrowych oraz modyfikację systemu ZoSIA oraz portalu Szukaj w Archiwach. Celem jest stworzenie nowych e-usług oraz możliwość prezentacji przez Archiwa Państwowe zbiorów audiowizualnych w Internecie.

Zabezpieczanie dokumentów dźwiękowych było głównym tematem tegorocznej edycji spotkania. Statystykę zbiorów w Archiwach Państwowych przedstawiła Katarzyna Plewka (NAC), a przegląd tego rodzaju dokumentacji w NAC Katarzyna Kalisz (NAC).

Kolejne zbiory archiwalne przybliżył dr Jacek Jackowski (IS PAN), począwszy od pierwszych polskich archiwów dźwiękowych skupiających się na folklorze, po współczesne repozytorium Etnofon. Sposoby postępowania z tym rodzajem materiałów w IPN zaprezentowali Radosław Poboży i Łukasz Gut (Archiwum IPN).

Dwa kolejne wystąpienia rozszerzyły wiedzę uczestników o zbiory dźwiękowe bibliotek: Biblioteki Narodowej (Anna Iwanicka-Nijakowska) oraz  Biblioteki Sejmowej (Dariusz Wierzchoś). Po przerwie przywołane zostały studia przypadków: doświadczenia instytucji współpracujących w ramach międzynarodowej organizacji IASA (Tomasz Szulc, NAC) oraz przypadki taśm Radia Wolna Europa (Andrzej Mietkowski, Archiwum Polskiego Radia).

Wstępem do zwiedzania Muzeum POLIN przez uczestników była prezentacja artystycznej, dźwiękowej instalacji Alexa Rotha przez Ewę Chomicką.

Drugi dzień rozpoczął się od prezentacji nośników dźwięku (dr Michał Pieńkowski, FINA) i trwałości taśmy magnetycznej (Agata Smolnicka-Woźniak, FINA). Dyskusję z przedmówcami podjęła Anna Rutkowska (Archiwum Polskiego Radia).

Sposób digitalizacji dźwięku z taśmy filmowej omówił dr Jakub Stadnik z FINA. Kolejne wystąpienia omawiały studia przypadków – digitalizację dźwięku w USA (Marcin Falęcik, Andrzej Daniluk, Iron Mountain) oraz polski projekt Biblioteki Cyfrowej Mediów Publicznych (Marek Górecki, Studiotech).

Zupełnie inne spojrzenie i możliwości wykorzystania zdigitalizowanych zbiorów przywołał dr Grzegorz Joachimiak mówiący o zaawansowanych narzędziach muzykologii cyfrowej.

Po przerwie projekty zabezpieczania historii mówionej z punktu widzenia różnych instytucji przybliżyły: Aneta Dmochowska i dr Magdalena Mizgalska-Osowiecka (Muzeum POLIN) oraz Ewelina Gołębiowska (Archiwum Państwowe w Olsztynie).

Wydarzenia zakończyła zapowiedź wdrożenia w Archiwach Państwowych oprogramowania Rejestr Skanów (Jarosław Bednarek i Ryszard Bacmaga z Archiwum Państwowego we Wrocławiu).

26.09.2025

W Narodowym Archiwum Cyfrowym rozpoczynamy realizację projektu, którego pełna nazwa to: „Rozwój centrum kompetencji w zakresie cyfrowego udostępniania i zabezpieczania zbiorów Archiwów Państwowych w Narodowym Archiwum Cyfrowym – etap I: archiwa centralne i warszawskie”.

Głównym celem projektu jest digitalizacja i udostępnienie online jak największej ilości materiałów archiwalnych, które jeszcze nie były publikowane. Zmodernizujemy serwis internetowy Szukaj w Archiwach, wewnętrzny Zintegrowany System Informacji Archiwalnej (ZoSIA), a także rozbudujemy infrastrukturę do digitalizacji, przechowywania, zabezpieczania i udostępniania danych.

Szukaj w Archiwach

Na portalu szukajwarchiwach.gov.pl prezentowane są dane z 118 jednostek organizacyjnych, zawierające ponad 77 miliony kopii cyfrowych i ponad 16 milionów opisów materiałów archiwalnych.

Serwis zmodernizujemy w zakresie:
– rozbudowy wyszukiwarki, dodania możliwości prezentacji kopii cyfrowych nagrań dźwiękowych i filmów,
– budowy 2 nowych e-usług dla użytkowników,
– utworzenia API do komunikacji z innymi serwisami.

ZoSIA

System dla archiwistów ZoSIA zmodyfikujemy w zakresie:
– budowy modułów do obsługi e-usług, udostępniania i przechowywania materiałów archiwalnych,
– obsługi i zarządzania kopiami cyfrowymi nagrań dźwiękowych i filmów,
– optymalizacji modułów systemu przeznaczonych do ewidencjonowania i raportowania.

Repozytoria

NAC odpowiedzialne jest za organizację, utrzymanie i modernizację Centralnego Repozytorium Cyfrowego oraz Zapasowego Repozytorium Cyfrowego na których zabezpieczone są systemy informatyczne archiwów państwowych wraz z danymi oraz kopie cyfrowe zdigitalizowanych materiałów archiwalnych z całej sieci 32 archiwów państwowych oraz innych instytucji przechowujących materiały archiwalne.

Zwiększymy pojemność repozytoriów, inwestując w macierze, oprogramowanie, urządzenia bezpieczeństwa, biblioteki taśmowe. Utworzymy magazyn kopii głębokich.

Repozytoria przygotujemy na przyjęcie większej liczby dokumentów elektronicznych, które obecnie stanowią rosnącą część materiałów archiwalnych.

Digitalizacja

Zbudujemy nowe stanowiska dla digitalizacji najcenniejszych zbiorów, które zabezpieczają aż 4 Archiwa Państwowe:

– Archiwum Główne Akt Dawnych,

– Archiwum Akt Nowych,

– Archiwum Państwowe w Warszawie,

– Narodowe Archiwum Cyfrowe.

Wybrane do zabezpieczenia cyfrowego, istniejące w pojedynczych egzemplarzach materiały archiwalne mają kluczowe znaczenie dla historii Państwa Polskiego, od średniowiecza do współczesności. Podzielone pod względem chronologicznym zasoby AGAD i AAN uzupełniają się, stanowiąc bazę źródłową dla licznych kwerend. Znajdziemy tu dawne dokumenty królewskie i późniejsze akta ministerstw.

Z audiowizualnych zbiorów NAC opracujemy wersję cyfrową setek tysięcy fotografii.

Zgromadzone w APW akta hipoteczne i notarialne stanowią podstawowy, historyczny materiał dla gwarantowania praw własnościowych.

Zgrupowanie w jednym projekcie digitalizacji jednych z najważniejszych źródeł archiwalnych Polski stanowi bezprecedensowy przykład zabezpieczenia i udostępnienia w masowej skali zasobów Archiwów Państwowych.

Łącznie przygotujemy 7 100 000 kopii cyfrowych z oryginałów i mikrofilmów, z których 86% udostępnimy w Internecie. Wytypowane do digitalizacji i prezentacji w serwisie szukajwarchiwach.gov.pl materiały będą otwarte i dostępne cyfrowo.

Prezentacja projektu

W dniu 18 września 2025 r., podczas konferencji Dni Digitalizatora odbywającej się Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, kierownik projektu Marcin Słoński zaprezentował jego założenia. 

Ulotka prezentująca założenia projektu – 1,42 MB (PDF)

Zaproszenie dla mediów – 1,34 (PDF)

Informacja TVP – link

Prezentacja projektu – pełen zapis – link

Fundusze Europejskie na Rozwój Cyfrowy 2021-2027

Priorytet FERC.02 Zaawansowane usługi cyfrowe

Działanie FERC.02.03 Cyfrowa dostępność i ponowne wykorzystanie informacji

Wartość projektu: 87 932 000 zł