Dni Digitalizatora 2026

Uczestnicy panelu podczas Dni Digitalizatora w sali konferencyjnej Archiwum Narodowego w Krakowe

Coroczna konferencja Narodowego Archiwum Cyfrowego odbyła się 10 i 11 września 2026 r. w Archiwum Narodowym w Krakowie. „Quo vadis, digitalizacjo?” – zastanawiał się w wystąpieniu otwierającym dyrektor NAC Piotr Zawilski. Na „Bezpieczeństwo archiwów cyfrowych” zwrócił uwagę Radosław Łoboda, informatyk ds. administrowania systemami NAC.

Profesor Tomasz Łojewski z AGH przybliżył wykorzystanie danych multispektralnych do wiernej reprodukcji barwnej. Dyrektor Departamentu Organizacyjnego NDAP Magdalena Sadza, wspólnie z Michałem Zawadą z AP w Lublinie zwrócili uwagę na wyzwania dla Archiwów Państwowych w zakresie digitalizacji, w tym w zakresie aktualizacji obowiązujących regulacji.

Pierwszy dzień spotkania skupiony był wokół zabezpieczania cyfrowego najcenniejszych zbiorów. Anna Czajka z Centralnego Laboratorium Konserwacji Archiwaliów mówiła o ich przygotowaniu do digitalizacji. Kierownik oddziału AGAD Karol Zgliński pokazał sposób digitalizacji Statutu Łaskiego. O fotografowaniu pieczęci opowiedział Wojciech Staszkiewicz z ANK.

Do digitalizacji najcenniejszych archiwaliów kościelnych odniósł się Józef Skrabski z Uniwersytetu Jana Pawła II w Krakowie, doświadczenia Biblioteki Jagiellońskiej opisali Ludwik Węgiel i Mateusz Wiśniewski. Przykład dobrej współpracy archiwów podczas skanowania Księgi głubczyckiej i Mszału nyskiego przypomnieli Aleksandra Foltyn z AP w Opolu, Katarzyna Kwaśniewicz z AP w Katowicach oraz Monika Wojdyna i Konrad Sosnowski z NAC.

Tego dnia uczestnicy DD mogli zwiedzić pracownie i magazyny Archiwum Narodowego w Krakowie.

Program w dniu 11 września rozpoczął się od panelu poświęconego Funduszom Europejskim na Rozwój Cyfrowy – projektom realizowanym i planowanym przez archiwa. W dyskusji udział wzięli Julia Wesołowska, Tomasz Balcerek (AP Poznań), Izabela Czapska (AP Gorzów), Daniel Florek (ANK), Ryszard Bacmaga (AP Wrocław), Ewa Langowska (AAN), Rafał Mrowiec (AP Warszawa), Karol Zgliński (AGAD) oraz Piotr Strembski (NAC).

Następnie Mateusz Bolesta (NAC) po uruchomieniu na sali stanowiska digitalizacyjnego przeprowadził szkolenie w zakresie stosowania wzorników, standardów, kalibracji. W dalszej części Ryszard Bacmaga (AP we Wrocławiu)  omówił planowanie pracy archiwów na 2027 rok w systemie Rejestr Skanów na 2027 rok. Spotkanie zakończyły pytania i odpowiedzi na temat systemu oraz wymiana zdań związana z projektami współpracy w zakresie digitalizacji.

25.09.2026

Olimpiada Historyczna Juniorów – skorzystaj z materiałów Archiwów Państwowych

W tym roku w etapie szkolnym będziesz pisać wypracowanie na temat „Najważniejsze wydarzenie XX wieku w moim regionie”. Archiwa Państwowe jako partner Olimpiady, przygotowały dla Ciebie materiały.

Gdzie szukać pomocy?

W Archiwach Państwowych mamy dla Ciebie mnóstwo ciekawych materiałów archiwalnych. Znajdziesz u nas:

  • dokumenty,
  • zdjęcia,
  • mapy,
  • artykuły z gazet
  • i wiele innych archiwaliów, które pomogą Ci napisać świetne wypracowanie.

Sprawdź koniecznie m.in.:

  • serwis Szukaj w Archiwach  – wygodne wyszukiwanie materiałów archiwalnych w zasobach Archiwów Państwowych,
  • kolekcje tematyczne np. „Polska żegluga oceaniczna” z zasobu NAC na Szukaj w Archiwach,
  • publikacje NAC, które możesz pobrać z naszej strony w zakładce Edukacja,
  • kartę pracy z przykładowej lekcji o historii Warszawy, którą znajdziesz poniżej – dzięki takiej formie możesz łatwiej powtarzać materiał.

Szczegółowe informacje nt. Olimpiady znajdziesz na stronie: http://podstawowa.olimpiadahistoryczna.pl/

 

Trzymamy za Ciebie kciuki i życzymy powodzenia na Olimpiadzie!  

 

1.09.2026

Archiwalny Fotoplastikon w Gdyni

Plakat informujący o Archiwalnym Fotoplastikonie w Gdyni

Do 30 sierpnia 2026 roku na Placu Kaszubskim w Gdyni będzie gościć Archiwalny Fotoplastikon. Zapraszamy na uroczysty wernisaż, który odbędzie się 6 sierpnia 2026 roku o godzinie 13.00.

To drugi przystanek tegorocznej edycji projektu Narodowego Archiwum Cyfrowego. Na wystawie zaprezentowane zostaną unikatowe archiwalne fotografie miasta i regionu, pochodzące z zasobów Narodowego Archiwum Cyfrowego i Archiwum Państwowego w Gdańsku Oddziału w Gdyni, z których większość została opracowana cyfrowo w formacie 3D.

W stylowym drewnianym fotoplastikonie wykorzystującym technikę stereoskopową zwiedzający będą mieli okazję zobaczyć historyczne fotografie przedstawiające Gdynię jak również okoliczne tereny Kaszub – kadry z lat międzywojennych XX wieku.

Nie zabraknie również wyjątkowych zdjęć Gdyni, która z małej wioski rybackiej stała się dumą II Rzeczpospolitej, prężnie rozwijającym się młodym miastem, będącym przykładem potencjału odradzającej się niepodległej Polski po długim okresie zaborów.

Zapraszamy wszystkich do odkrywania historii Gdyni i regionu! Wyjątkową okazją do tego jest przypadające w tym roku 100-lecie nadania Gdyni praw miejskich oraz wpisanie jej modernistycznego centrum na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Organizatorem wystawy jest Narodowe Archiwum Cyfrowe, Partnerami są Archiwum Państwowe w Gdańsku, Archiwum Państwowe w Gdańsku Oddział w Gdyni, Urząd Miasta Gdyni. Fotoplastikon zapewnia Fundacja Koncept Kultura.

 

Kontakt dla mediów:

Tomasz Kukowski

kierownik Oddziału popularyzacji zasobu archiwalnego

Archiwum Państwowego w Gdańsku e-mail: tkukowski@gdansk.archiwa.gov.pl

tel. tel. 58 301 74 63 wew. 447

 

Andrzej Regliński

kierownik Archiwum Państwowego w Gdańsku Oddziału w Gdyni e-mail: areglinski@gdansk.archiwa.gov.pl

tel. 58 623 72 80 wew. 501

 

Olga Nasińska

kierowniczka Oddziału popularyzacji zasobu archiwalnego

Narodowego Archiwum Cyfrowego e-mail: olga.nasinska@nac.gov.pl

tel.: 570 123 354

5.08.2026

Archiwalny Fotoplastikon w Piwnicznej-Zdroju

W dniach od 26 czerwca do 28 lipca 2026 r. w Parku Zdrojowym w Piwnicznej-Zdroju zagości Archiwalny Fotoplastikon.

To pierwszy przystanek tegorocznej edycji projektu Narodowego Archiwum Cyfrowego. Na wystawie zaprezentowane zostaną unikatowe archiwalne fotografie miasta i regionu, pochodzące z zasobów Narodowego Archiwum Cyfrowego oraz Archiwum Narodowego w Krakowie Oddział w Nowym Sączu, opracowane cyfrowo w formacie 3D.

W stylowym drewnianym fotoplastikonie wykorzystującym technikę stereoskopową zwiedzający będą mieli okazję zobaczyć historyczne fotografie przedstawiające okoliczne tereny – kadry z lat 20.-60. XX wieku. Nie zabraknie również zdjęć poświęconych Danucie Szaflarskiej, wybitnej i niezapomnianej aktorce filmowej i teatralnej, która dzieciństwo spędziła w Piwnicznej-Zdroju. Zaprezentowane zostaną także fotografie ukazujące malownicze krajobrazy obszaru Sądecczyzny nad Popradem.

Zapraszamy wszystkich do odkrywania historii Piwnicznej-Zdroju i regionu!

Organizatorem wystawy jest Narodowe Archiwum Cyfrowe, Partnerami – Archiwum Narodowe w Krakowie Oddział w Nowym Sączu, Miasto i Gmina Piwniczna-Zdrój, Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury w Piwnicznej-Zdroju. Fotoplastikon zapewnia Fundacja Koncept Kultura.

 

Kontakt dla mediów:

Justyna Joanna Deryng

p.o. dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Kultury w Piwnicznej-Zdroju

e-mail: jderyng@piwniczna.pl

tel. 886 886 447

 

Olga Nasińska

kierowniczka Oddziału popularyzacji zasobu archiwalnego

Narodowego Archiwum Cyfrowego

e-mail: olga.nasinska@nac.gov.pl

tel.: 570 123 354

28.06.2026

Wystawa plenerowa „Wszystko na sprzedaż. Na planie z Andrzejem Wajdą”

W galerii przy trasie W‑Z w Warszawie zawisła wyjątkowa wystawa fotografii Lecha Zielaskowskiego z planu filmu „Wszystko na sprzedaż” w reżyserii Andrzeja Wajdy.
Ekspozycja powstała w ramach obchodów 100. rocznicy urodzin jednego z najwybitniejszych polskich reżyserów, współtwórcy polskiej szkoły filmowej. Senat ustanowił rok 2026 Rokiem Andrzeja Wajdy. „Wszystko na sprzedaż” (1968) to jeden z najbardziej osobistych filmów Wajdy – pierwszy, do którego sam napisał scenariusz. To opowieść balansująca między fikcją a rzeczywistością, z udziałem gwiazd występujących pod własnymi imionami: Beaty Tyszkiewicz, Elżbiety Czyżewskiej, Daniela Olbrychskiego i Andrzeja Łapickiego.
Autorem prezentowanych fotografii jest Lech Zielaskowski – operator filmowy i fotograf, który pracował na planie filmu. Jego zdjęcia, dziś przechowywane w zasobie Narodowego Archiwum Cyfrowego, pozwalają zajrzeć za kulisy tej wyjątkowej produkcji.
 
Wystawa: „Wszystko na sprzedaż / Na planie z Andrzejem Wajdą”
Kiedy: 22 czerwca – 6 lipca 2026
Gdzie: Galeria W‑Z (wejście przy ruchomych schodach na Stare Miasto, Warszawa)
 
25.06.2026

Pamięć Kolejowych Pokoleń w Archiwach Państwowych

PKP S.A. wraz z Archiwami Państwowymi zapraszają do udziału w zbiórce prywatnych pamiątek i dokumentów związanych z koleją. Celem akcji jest zachowanie pamięci o polskiej kolei i kolejarzach oraz uczczenie jubileuszu 100-lecia PKP w Roku Polskiej Kolei. Do włączenia się w inicjatywę zaprasza Artur Barciś – pierwszy darczyńca akcji, znany polski aktor teatralny i telewizyjny, który przekazał pamiątki rodziców związanych zawodowo z koleją. Materiały można przekazywać do 2 października br.

Album zdjęć, pożółkły bilet, legitymacja służbowa, dyplom czy wiekowy list z podróży – to tylko niektóre z pamiątek, które kryją historię niejednej rodziny, lecz całej Polski. Teraz, dzięki ogólnopolskiej akcji „Pamięć Kolejowych Pokoleń w Archiwach Państwowych” mogą stać się bezcennym świadectwem minionych epok oraz źródłem wiedzy o kolei dla przyszłych pokoleń. Historia kolei w Polsce to przede wszystkim historia ludzi – ich pracy, pasji, zawodowej dumy i codziennego życia. To także opowieść o rodzinach, w których kolejarskie tradycje przekazywano z pokolenia na pokolenie, oraz o miejscach, które przez dekady były sercem lokalnych społeczności i tłem tysięcy podróży.

Zbierane są wszelkie pamiątki związane z historią kolei oraz pracą kolejarzy i ich pasjonatów, niezależnie od epoki, formy czy stanu zachowania. Mogą to być m.in. dokumenty, fotografie, rozkłady jazdy, mapy i plany techniczne, książki i wydawnictwa, bilety, plakaty, pocztówki, nagrania audio i wideo, a także rodzinne wspomnienia i relacje związane z koleją. W akcję zaangażowały się wszystkie Archiwa Państwowe oraz ich oddziały w całej Polsce, dzięki czemu materiały można przekazać lokalnie – w placówce najbliższej miejscu zamieszkania darczyńcy.

Przekazane materiały zostaną w Archiwach Państwowych profesjonalnie zabezpieczone, opracowane oraz udostępnione badaczom, pasjonatom historii i kolejnym pokoleniom. Ich cyfrowe kopie będą dostępne w ogólnodostępnym serwisie „Szukaj w Archiwach”, dzięki czemu każdy będzie mógł zapoznać się z nimi online.

Zbiórka trwa do 2 października bieżącego roku. Akcję objęli patronatem honorowym: Minister Infrastruktury oraz Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Partnerami inicjatywy są: spółki Grupy PKP, Instytut Kolejnictwa, Urząd Transportu Kolejowego, Fundacja Grupy PKP oraz Stacja Muzeum.

Więcej informacji: http://www.archiwa.gov.pl/kolej

12.06.2026

Międzynarodowy Dzień Archiwów

Plakat XVI Warszawskiego Pikniku Archiwalnego odbywającego się 19 czerwca 2026 roku w Warszawie.

9 czerwca obchodzimy Międzynarodowy Dzień Archiwów.
To wyjątkowa okazja, by przypomnieć o ich misji i znaczeniu dla naszej zbiorowej pamięci. Archiwa na całym świecie każdego dnia gromadzą, opracowują, przechowują i digitalizują zasoby, aby zachować je dla przyszłych pokoleń.
 
Ciekawych zasobu i działań Narodowego Archiwum Cyfrowego zapraszamy na nasze stoisko oraz prelekcje w ramach XVI Warszawskiego Pikniku Archiwalnego 19 czerwca w Pałacu Staszica.

Z międzynarodowych wydarzeń polecamy wystawę w Walencji, na której prezentowane są fotografie z zasobu NAC związane z Kazimierzem Nowakiem. Wystawa trwa do 31 lipca, więcej informacji znajduje się na stronach internetowych:

https://instytutpolski.pl/madrid/2026/06/03/en-bicicleta-sin-fronteras-el-viaje-de-kazimierz-nowak-por-africa-en-valenciaphoto-2026

https://valenciaphoto.es

9.06.2026

Konferencja jubileuszowa “Archiwa, archiwalia, historia: 50 lat archiwistyki na UW”

Serdecznie zapraszamy na konferencję Archiwa, archiwalia, historia: 50 lat archiwistyki na UW (1975-2025), w której jako prelegenci wezmą udział pracownicy Narodowego Archiwum Cyfrowego.

Konferencja odbędzie się 11 czerwca 2026 r. w Sali Kolumnowej Gmachu Pomuzealnego, ul. Krakowskie Przedmieście 26/28 w Warszawie. Udział jest bezpłatny. Szczegółowy program znajduje się na stronie:

https://historia.uw.edu.pl/konferencja-jubileuszowa-11-czerwca-2026-r

5.06.2026

Nieznany film z pogrzebu Marszałka Józefa Piłsudskiego odnaleziony po 91 latach

Śmierć Józefa Piłsudskiego 12 maja 1935 roku była jednym z najważniejszych i najbardziej poruszających momentów w historii II Rzeczypospolitej. Twórca Legionów Polskich, Naczelnik Państwa, zwycięzca wojny polsko-bolszewickiej i symbol odzyskanej niepodległości był postacią, która ukształtowała polityczny, militarny i symboliczny fundament państwa polskiego po 1918 roku.

Uroczystości pogrzebowe trwały sześć dni i miały charakter ogólnonarodowej żałoby, angażując miliony obywateli. Kraków – miejsce pochówku w kryptach Katedry Wawelskiej, obok królów i bohaterów narodowych – stał się finalnym etapem tej drogi. Wydarzenia z 18 maja 1935 roku na zawsze zapisały się w pamięci zbiorowej Polaków jako moment symbolicznego domknięcia epoki Piłsudskiego.

Jedyny taki zapis filmowy

Film opublikowany przez Narodowe Archiwum Cyfrowe został zarejestrowany 18 maja 1935 roku na taśmie 8 mm przez Tadeusza Rowińskiego (1905–1997), krakowskiego stomatologa i filmowca-amatora, który po wojnie wyemigrował do USA. Zapis trwa 7 minut i 32 sekundy, jest pozbawiony dźwięku i został nakręcony z dwóch punktów obserwacyjnych: z okna kamienicy przy ul. Wiślnej oraz z jednej z kamienic przy Rynku Głównym.

Na taśmie widać nieprzebrane tłumy żałobników, fragmenty pochodu żałobnego, atmosferę miasta pogrążonego w ciszy i skupieniu, a także kluczowe postacie życia publicznego II RP – prezydenta Ignacego Mościckiego oraz generała Edwarda Śmigłego-Rydza towarzyszącego Aleksandrze Piłsudskiej.

W przeciwieństwie do oficjalnych kronik filmowych realizowanych przez Polską Agencję Telegraficzną, materiał Rowińskiego ma charakter prywatnej, amatorskiej rejestracji, co nadaje mu wyjątkową wartość źródłową – pokazuje historię „z bliska”, pozbawioną inscenizacji i propagandowej narracji.

Bezcenne uzupełnienie narodowego zasobu

Choć przebieg pogrzebu Marszałka Piłsudskiego został bogato udokumentowany fotograficznie – m.in. w zasobie Narodowego Archiwum Cyfrowego, w zbiorach Koncernu Ilustrowanego Kuriera Codziennego – film ten nie miał dotąd swojego odpowiednika w zbiorach państwowych.

To nagranie jest pierwszym i jedynym filmowym dokumentem o takim charakterze w zasobie NAC, co czyni je źródłem o fundamentalnym znaczeniu dla badaczy historii, kultury wizualnej i pamięci narodowej.

Archiwa Państwowe działają, zanim będzie za późno

Unikatowa taśma pojawiła się niedawno na rynku antykwarycznym w ofercie Krakowskiego Domu Aukcyjnego. Po jej identyfikacji Narodowe Archiwum Cyfrowe skorzystało z ustawowego prawa pierwokupu, działając na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach.

Specjaliści z Archiwum Narodowego w Krakowie przygotowali szczegółową opinię konserwatorską. Stan zachowania taśmy oceniono jako dobry lub bardzo dobry, co umożliwiło jej bezpieczne przejęcie i dalsze prace archiwalne.

Wersja techniczna i dalsze prace

Udostępniona 11 maja 2026 roku wersja filmu ma charakter techniczny (poglądowy). Jest to etap otwierający proces, który pozwoli w przyszłości zaprezentować materiał w jakości odpowiadającej jego znaczeniu.

Po zakończeniu prac Narodowe Archiwum Cyfrowe planuje udostępnienie cyfrowej wersji filmu.

Link do całego filmu: https://www.youtube.com/watch?v=QyhvpLfJc7k

11.05.2026

1 2 3 … 38